Kültür ve Folklör

Ceyhan Belediyesi

CEYHAN KÜLTÜR VE FOLKLOR

Aboo = bir şasırma nidası
anarya = arka, geri
araya gitmek = ziyan olmak
avel = aptal
banadura = domates
balcan=patlican
bayaktan = az önce
bider = tohum
bocit = bakir sürahi
bögü = zehirli örümcek
carcur = şarjör
cere = kulplu testi
cibiliyet = geçmis
cibinlik = tülden oda
cılk = çürük
cıncık = cam
cülük = civciv
çimmek = yüzmek
çingil = metal yoğurt kabı
çul = kilim, yer yaygısı
dad = lezzet
davşan = tavşan
deheey=orda
döş = göğüs
dulda = sığınak,kuytu yer
con dere = john deere = ekerbiçer
enik = köpek yavrusu
essah = sahi
esvap = çamaşır
eşgi = eşki = ekşi
fallik = hafif meşrep,oynak kadın
folluk = gurk yumurtası
gadasını almak = belasını almak
galan = bundan sonra
galle = kasa, içine para konan çekmece
ganel = kanal
gindirik = aralık
gıran = yaramaz çocuk
gulle = bilye,misket
hayma = damlarda asma dallarının toplandığı çardak
helke = kova
hellengeç = yengeç (ilengiç te denir)
hırpo = enayi
ıhmak = diz çökmek
iriskin = sucuk
kele = kadınların hitap ünlemi
kertis = kertenkele
kunnamak = dogurmak
malamat = rezil,kepaze
manık = kedi yavrusu
melefe = astar,yüz
mintan = gömlek
mitil = yatak,yorgan eskisi
naylon = traktör römorku
nünük = salyangoz
ökenmek = agiz hareketiyle dalga geçmek
pança pinçik etmek=parçalamak
pendir = peynir
peşkir = havlu
pırtmak = kurtulmak
sınıkçı = kirik çikik tedavi eden
sırt = elbise
soyka = yaramaz çocuk
tosbağa = kaplumbaga
urup = çeyrek
yazı = tarla,ova
yuka = (yufka) denizde sig yer
zeyzik = Agustos böcegi (circir da denir)
zibil = çöp
zibil gibi = çok, gereginden fazla miktarda
zibillik = çöplük
zumzuk = yumruk

FOLKLÖR VE YÖRESEL OYUNLARIMIZ

Çukurova’nın milli oyunu halaydır. Halay davul ve zurna eşliğinde oynanmaktadır. Halay, toplu halde yan yana dizilerek bir çember oluşturmak suretiyle oynanır. Oyuncular, küçük parmaklarıyla birbirlerine tutunurlar. Halay, yavaş adımlarla başlar, bir süre sonra hızlanır. Halay adımları genelde ayak figürlerine dayanır. Halayda baştaki oyuncuya büyük yük düşmektedir. Çünkü; baştaki oyuncu zaman zaman ortaya çıkarak çeşitli figürler sergiler. Bu figürler davulun ritmine göre hızlanmakta yada yavaşlamaktadır.

Türk folklorunda her oyunun bir tarihi geçmişi , bir hikayesi vardır. Yöre oyunlarında üç sayısı çok önemlidir. Oyunlarda hareketler üçle özleşmiştir . Üç defa oturulur, üç ayak atılır, üç defa vurulur….vb. gibi…

Bu yörede oynana başlıca oyun türleri şunlardır;

Üç ayak, Lorke, Kırıkhan, Serçe, Kaba Sarhoş, Hasan Dağı, Şirvani, Ceyhan garibi, Pekmez, Yağlı Kenar , Gel Gel, Temir, Ağa, Acem, Çifte Telli, Kına, Adanalı, Sinsin, Solak, Depki Halayı, Köroğlu, Hoş Bilezik, Topal Kuz, Mengi,..vb. gibi…

Halay başlamadan önce ya da halayın ortasında söylenen uzun havalar vardır.Bunlara örnek verecek olursak: Ceren , Garip, Döne Gelin, Alo Paşa, Kele Dezze, Medine…vb. gibi

Oyunlar Köy düğünlerinde ayrı ayrı oynanırken, salonlarda kadınlı erkekli karışık oynanır…

                                                    KÜLTÜR VE FOLKLOR
Çok değişik medeniyetlerin yaşamına sahne olan Çukurova’ da ‘Folklor’’un da zengin olması doğaldır.
Tarihin çok eski çağlarında yaşayan medeniyetlere ait folklor ürünlerinin hangilerinin bu güne kadar yaşadığı, hangilerinin folklor verimi ile bütünleştiğini tespit etmek mümkün değildir. Yöre Türk folklorunun tarihi başlangıcını da 7. Yüzyıl olarak söylemek doğru olur.
Anadolu folklorunun genel karakteristiği yöre folklöründe de, bazı değişikliklerle aynen görülmektedir. Tarihin her döneminde çeşitli uluslarca binlerce kültür varlıkları Anadolu’da bırakılmış olsa da folklorda genel çizgileriyle Türk- islam egemenliği hakimdir. İklim, iş bölümü, gelenek ve görenekler, folklorun bölge içinde diğer bölgelere göre başkalaşmasına önemli ölçüde etken olmuştur.
FOLKLOR
Çukurova’nın milli oyunu halaydır. Halay davul zurna eşliğinde oynanmaktadır. Halayda baştaki oyuncuya büyük görev düşmektedir. Çünkü; baştaki oyuncu zaman zaman ortaya çıkarak çeşitli figürler sergiler. Bu figürler davulun ritmine göre hızlanmakta yada yavaşlamaktadır.
Bu yörede oynanan başlıca oyun türleri şunlardır:
Halay, Üç ayak, Lorke, Kırıkhan, Serçe, Kaba, Sarhoş, Hasan Dağı Şirvani, Ceyhan Garibi, Pekmez, Yağlı Kenar, Gel Gel, Temir Ağa, Acem, Çifte Telli, Kına, Adanalı, Sinsin, Solak, Depki Halayı, Köroğlu, Hoş Bilezik, Topal Kız, Mengi…v.b. gibi
Halay başlamadan önce halayın ortasında söylenen uzun havalar vardır. Bunlara Ceren, Garip, Döne Gelin, Alo Paşa, Kele Dezze, Medine örnek olarak verilebilir.
1.ULUSLARARASI CEYHAN HALK KÜLTÜRÜ SEMPOZYUMU VE AŞIK FERRARİ ŞİİR ŞÖLENİ
Uygulayıcı Kuruluşlar: Ceyhan Kaymakamlığının koordinesinde Ceyhan Hizmet Vakfı, Çukurova Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi, Ali Ekinci Vakfı (Ek-Va), Ankara Folklor Araştırmaları Kurumu ve Kanal 6 Televizyonu.
Projenin Gerekçesi: Bakü- Ceyhan Boru Hattı Projesi nedeniyle Ceyhan ilçesi bu yıl ve gelecek yıllarda, sadece Türkiye’nin değil bütün dünyanın gündeminde kültür, finans ve sanayi kenti olacaktır. Bu yılı Ceyhan ‘da da değerlendirmek, 2000’li yıllara hazırlanan ilçemize sosyal dokunun pekiştirilmesi, ulusal birlik ve beraberliğinin devamında kültürün, insan sevgisinin, kardeşlik ve hoşgörünün öneminin vurgulanması, hal kültürümüzün yeni nesiller tarafından kavranması, el sanatlarının kaybolmasının önlenmesi ve genç kuşaklara aktarılması gereği kendini hissettirmektedir. Bu nedenle, Ceyhan’ın kültür değerini ortaya koymak, değerlendirmek, ülkemizde ve dünyada; Bakü-Ceyhan hattının kültürel boyutlarını ve iş dünyasına açtığı ufukların görüşülmesi ve dile getirilmesi amacıyla bu ve benzeri sempozyumların düzenlenmesinde yarar görülmektedir.
Projenin Kısa Tanımı: Öncelikle, düzenlenecek olan bilimsel sempozyumda, halk kültürü değerleri ortaya konulup tartışılacaktır. Üç gün süreyle bildiriler sunulup tartışılırken, yöresel ve ulusal kültürümüzü yansıtan sergiler açılacak, halk oyunları, halk müziği gösterileri ve konserler sunulacak, İpek Yolu üzerinde bulunan Ceyhan’da tarihi ve turistik yerlere geziler düzenlenecektir.
Projenin Kısa ve Uzun Vade Amaçları: Kısa vadede, mevcut çalışmaların değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Uzun vadede ise yeni araştırma, derleme, belgeleme çalışmalarına yönelip, kitap yayınları ile Ceyhan ve yöresi halk kültürümüz, hem korunmuş hem de geniş ölçüde tanıtılmış olacaktır.
Panel: Genel olarak Ceyhan ekonomisinin bugünü ve geleceği ile Bakü-Ceyhan Petrol, Kültür ve Barış Hattı’ nın ekonomik boyutlarının bilimsel bir panelde ele alınması, işadamlarımız ve müteşebbislerimize ışık olması bakımından yararlı olur.

Bu yazı yorumlara kapatılmıştır.

HAVA DURUMU
CEYHAN
CEYHAN